Stroomgebied Geul
Op deze pagina vind je informatie over de verkenning naar maatregelen om wateroverlast in het Geulgebied te verminderen. De overheden in het gebied werken hiervoor samen.
Waarover gaat de verkenning?
In november 2024 is een verkenning gestart naar welke maatregelen mogelijk en gewenst zijn om wateroverlast te verminderen in het hele stroomgebied van de Geul inclusief de zijbeken zoals de Gulp, de Eyserbeek en de Selzerbeek. De Provincie Limburg, Waterschap Limburg en de gemeenten Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem, Maastricht, Meerssen, Simpelveld, Vaals, Valkenburg aan de Geul en Voerendaal werken hiervoor samen.
De verkenning werkt toe naar een totaalpakket met maatregelen. Ongeveer eind 2027 besluiten de betrokken overheden welk maatregelenpakket uitgevoerd gaat worden. Dat noemen we de voorkeursvariant. Daarna worden de maatregelen verder uitgewerkt, juridische procedures doorlopen en in uitvoering genomen. Niet alle maatregelen worden tegelijk uitgevoerd. De ene maatregel zal sneller te realiseren zijn dan de andere.
Op deze pagina vindt je informatie over het proces van de verkenning en hoe je kunt meedenken.
De verkenning volgen? Meld je aan voor de nieuwsbrief stroomgebied Geul.
Plan MER
In een Milieueffectrapport (plan MER) worden de effecten van verschillende maatregelpakketten in kaart gebracht. In de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) staat wát we precies gaan onderzoeken. De NRD lag ter inzage t/m 30 april 2026. De reacties hierop worden binnenkort gepubliceerd. De onafhankelijke Commissie mer heeft in juni advies uitgebracht over de NRD.
Over welk gebied gaat de verkenning?
De verkenning gaat over het hele gebied van waaruit water afstroomt naar de Geul en de zijbeken. Van de bron in België tot de monding in de Maas. Dit is een gebied van circa 340 vierkante kilometer. Ruim de helft van dit gebied ligt in Nederland. Het gebied ligt in acht gemeenten: Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem, Maastricht, Meerssen, Simpelveld, Vaals, Valkenburg aan de Geul en Voerendaal. Het stroomgebied ligt ook voor een deel in België en Duitsland.
Hoe verloopt de verkenning?
Tijdens de verkenning onderzoekt WRL verschillende soorten maatregelen en combinaties van maatregelen (varianten). We kijken hierbij naar een combinatie van natuurlijke en civieltechnische maatregelen. Afspraken over ruimtelijke keuzes en ondersteuning van inwoners en buurten om voorbereidingen te treffen, zijn onderdeel van het maatregelenpakket (voorkeursvariant).
De planMER (milieueffectrapport) brengt in kaart wat de verschillende varianten betekenen voor de leefomgeving, hoe ze de waterveiligheid verbeteren en wat het kost. Bij de voorkeursvariant worden ook afspraken gemaakt over de uitvoering: wie gaat welke maatregelen uitvoeren, in welke volgorde en hoe wordt het gefinancierd. Dit wordt vastgelegd in een programma onder de Omgevingswet.
In onderstaande afbeelding zie je de tijdlijn van de verkenning. De video legt het proces uit.
Beschrijving van de infographic
De infographic laat zien hoe de verkenning van het stroomgebied van de Geul verloopt. Het proces loopt van 2024 tot en met 2028 en bestaat uit verschillende stappen om te komen tot een voorkeursvariant en een definitief programma met maatregelen tegen wateroverlast.
Tijdlijn en stappen
2024 – 2026
-
Ontwikkelen van modellen en verzamelen van data.
-
Onderzoeken van mogelijke bouwstenen en maatregelen.
-
Omschrijven van verschillende varianten.
2026 – 2027
-
Samenstellen van varianten door verschillende maatregelen met elkaar te combineren.
-
Opstellen van een ontwerp voor het programma met een voorkeursvariant.
2027 – 2028
-
Besluitvorming over de voorkeursvariant.
-
Vaststellen van het definitieve programma.
Momenten voor participatie
Tijdens het proces zijn er verschillende momenten waarop inwoners, organisaties en andere betrokkenen kunnen meedenken of reageren:
-
2025: zienswijze, kennisgeving van de voornemens en participatie.
-
2026: zienswijze op de Ontwerp Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD).
-
2027: zienswijze op het ontwerp van het programma.
-
2028: vaststelling van het programma.
Hoofdboodschap
De verkenning duurt ongeveer vier jaar. In deze periode worden gegevens verzameld, mogelijke maatregelen onderzocht, verschillende varianten uitgewerkt en uiteindelijk een voorkeursvariant gekozen. Gedurende het proces zijn er meerdere momenten waarop de omgeving kan meedenken en reageren.
Jouw ideeën zijn belangrijk!
Jouw kennis en ideeën zijn belangrijk! Op verschillende momenten vragen wij je om jouw mening, ideeën en kennis in te brengen. Zo komen we samen tot een goed plan om wateroverlast in het hele stroomgebied van de Geul aan te pakken. Lees verder hoe je kunt meedenken, wat we hebben opgehaald en wat we met de input doen.
Mix van maatregelen nodig
Nathalie Asselman van kennisinstituut Deltares onderzocht wat er in juli 2021 gebeurde en welke maatregelen nodig zijn om herhaling te voorkomen: “Uit ons onderzoek bleek dat de overstromingsrisico’s alleen kunnen worden verminderd met een mix van maatregelen.”
Het vinden van het ideale pakket met maatregelen is een ingewikkelde puzzel. We bekijken ook of het oplossen van een probleem op de ene plek niet zorgt voor nieuwe problemen op een andere plek. Soms zijn maatregelen nodig op plekken waar nu geen problemen zijn, om andere gebieden beter te beschermen.
Onderzoeken
Er zijn verdiepende onderzoeken uitgevoerd naar de verschillende soorten maatregelen. Het gaat om verschillende soorten maatregelen zoals het beter vasthouden van water, het tijdelijk bergen van water, het vergroten van de afvoercapaciteit van beken en beschermingsmaatregelen zoals dijken en kades. Deze maatregelen worden gebruikt als bouwsteen voor de verschillende varianten die onderzocht worden.
Wat gebeurt er nog meer?
In het Geulgebied wordt in verschillende programma's en projecten gewerkt aan het verminderen van wateroverlast en het verhogen van de waterveiligheid. Gemeenten en Waterschap Limburg werken aan verschillende maatregelen om lokaal wateroverlast aan te pakken. Zoals het aanleggen van waterbuffers en wadi’s, aanpassen van de riolering en vergroenen van stedelijk gebied om water beter vast te houden.
In het project Zuidelijk Maasdal werken overheden samen aan hoogwaterbescherming, vlot en veilig transport over water, ruimtelijke ontwikkeling en natuurversterking. Tevens is er de Kansenregeling WRL, een subsidieregeling voor projecten die Limburg op korte termijn (binnen 2 jaar) beter beschermen tegen wateroverlast. Dit draagt allemaal bij aan een waterweerbaar Limburg. Iedere maatregel telt!
Wateroverlast helemaal voorkomen kan niet, voorbereiden wel
Het besef dat wateroverlast en overstromingen niet altijd voorkomen kunnen worden groeit. We kunnen onze omgeving niet onbeperkt aanpassen. Door klimaatverandering neemt de kans op hevige regen en overstromingen toe. Dit vraagt om actie van alle Limburgers. De watercrisis in Limburg in 2021 liet zien hoe belangrijk het is om voorbereid te zijn. Als eerste stap kun je de WaterhoogteWijzer doen. Binnen één minuut zie je hoe groot het risico is op wateroverlast bij jou in de buurt en wat je nu al kunt doen om schade te voorkomen. Zo worden we samen waterweerbaar.
